Dr. Öğretim Üyesi ‘necmi cemal’…
Melamî
Bazen bir kelime… Bir insanın bütün hayatını anlatır. Melamî. Bugün pek kullanılmayan ama içinde büyük bir insanlık ölçüsü taşıyan bir kelime… Melamî… Kısaca söylemek gerekirse: İyiliğini gizleyen insan… Yaptığını anlatmayan… Yaptığıyla övünmeyen… Hatta çoğu zaman görünmeyen… Çünkü Melamî anlayışına göre iyilik görünür hâle geldikçe değerinden bir şey kaybedebilir. İyilik, gösterildiği kadar değil gizlendiği kadar büyür. Tasavvuf geleneğinde “melâmet” denilen bu anlayış insanın kendi nefsiyle verdiği mücadeledir. Kişi yaptığı iyilikleri anlatmaz. Övülmekten hoşlanmaz. Alkıştan uzak durur. Çünkü bilir ki insanın en zor imtihanlarından biri iyilik yaptıktan sonra susabilmektir.
Bugün ise başka bir çağdayız. İyilik bile bazen görünür olmak zorunda kalıyor. Bir yardım yapılır… Fotoğrafı çekilir. Bir destek verilir… Hemen paylaşılır. Bir iyilik yapılır… Hemen duyurulur. Oysa eskiler şöyle derdi: “İyilik yap, suya at. Balık bilmezse Hâlık bilir.” İşte Melamî ruhu tam da burada başlar. Sessizlikte. Gösterişten uzaklıkta. Sadelikte.
Şehirler de aslında böyledir. Bir şehri büyüten şey sadece büyük projeler değildir. Sessiz çalışan insanlar vardır. Bir esnaf… Bir öğretmen… Bir işçi… Bir mühendis… Çoğu zaman kimse onların adını bilmez. Ama şehir onların emeğiyle ayakta durur. Onlar alkış beklemez. Ama şehir onların sessiz emeğiyle büyür. Belki de bugün en çok ihtiyacımız olan şey budur. Daha çok konuşan insanlar değil, daha çok çalışan insanlar. Daha çok görünen insanlar değil, daha çok fayda üreten insanlar.
Çünkü şehirleri de ülkeleri de geleceği de en çok görünmeyen emek büyütür. Belki de insanın gerçek değeri şurada saklıdır: Kimse görmezken ne yaptığı. Kimse alkışlamazken nasıl çalıştığı… Kimse bilmezken ne kadar fayda ürettiği… İşte Melamîlik tam da burada başlar. Sessizce. Gösterişsizce. Derin bir tevazuyla. Belki de bir gün şehirleri yönetecek en doğru insanlar en çok konuşanlar değil, en çok çalışanlar olacak. En çok görünenler değil, en çok fayda üretenler. Ve belki de o gün şunu daha iyi anlayacağız: Bir şehri gerçekten büyüten şey gürültü değil… Sessiz emektir.
Süveyda & Süveydi
Kalbin tam ortasında olduğuna inanılan bir nokta vardır. Adı: Süveyda. Gözle görülmez. Ama insanın yönünü belirler. Niyet orada saklıdır. Karar orada olgunlaşır. İnsan dışıyla değil, merkeziyle ölçülür. Ve bir de Süveydi var… Hatay’ın en kadim ilçelerinden Samandağ’ın Arapça söylenişi… 6 Şubat sabahı yer sarsıldığında en ağır yaralardan birini aldı. Binalar yıkıldı. Sokaklar sessizleşti. Ama asıl kırılan beton değil, bağdı. Çünkü deprem yalnızca yapıları değil, merkezleri de sarsar.
Kalbin süveydası zayıfladığında insan savrulur. Şehrin süveydası zayıfladığında toplum dağılır. Deprem fay hattında başlar, ama yıkım hazırlıksızlıkta büyür. Bir kentin merkezi sadece coğrafi bir nokta değildir. Adalettir. Planlamadır. Emanet bilincidir. Merkezi korumak geçmişin aklıyla da mümkündür. Dağları oyup suyun yönünü değiştiren Titus Tüneli gibi eserler, bu topraklarda insanın afetle baş etme aklının simgesidir. Bu toprakların kültürel hafızasında çaresizliğin ortasında yol açan anlatılar vardır. Hızır ile ilgili rivayetler de böyledir.
Denizin yarıldığına inanılan anlatı, imkânsız görünen yerde istikamet aramanın sembolüdür. Mesele mucize değildir. Mesele yön çizebilmektir. Bugün ihtiyaç duyulan şey; sadece inşaat değil, istikamettir. Sadece proje değil, perspektif. Sadece bütçe değil, bilinçtir. Biz hep “kaç konut yapıldı?” diye soruyoruz. Oysa asıl soru şudur: Kaç mahalle yeniden ayağa kalktı? Kaç genç o şehirde kalmaya karar verdi? Kaç insan geleceğe güven duydu?
Dirençli şehir; yüksek katlı değil, yüksek bilinçli şehirdir. Veriye dayanan, liyakatle yürüyen, hesap verebilen bir anlayış… Çünkü şehir beton değil, karakterdir. Süveyda insanın iç merkezidir. Süveydi bir coğrafyanın kalbi. Kalbini güçlendiremeyen şehir, şehrini güçlendiremeyen toplum, geleceğini inşa edemez. Deprem kader olabilir. Ama ihmal tercihtir. Ve çoğu zaman mesele sadece fay hattında değil; şehirlerin kalbinde başlar.
