Dr. Öğretim Üyesi ‘necmi cemal’…
Orman Yangınlarında Yeni Dönem ve Su Kullanmadan Yangını Söndürmek
(Ateşi Ateşle Yönetmek-1)
Yangını söndürmek için ateş yakılır mı? İlk duyunca akla yatkın gelmiyor. Hatta şu soruyu hatırlatıyor: “Orman yanarken neden yeniden ateş veriyorlar?” Cevap net: Evet! Ama herkesin değil. Doğru yerde, doğru zamanda, doğru koşullarda ve yalnızca uzmanların kontrolünde… Çünkü orman yangınlarıyla mücadelede bazen yangını yenmenin yolu, ateşi yönetmekten geçer.
5 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Orman Yangınlarıyla Mücadele Çalışmaları Hakkında Yönetmelik” (Sayı: 33361) bu açıdan önemli bir düzenleme getirdi. Yönetmeliğin 18. maddesi, karşı ateşi “yangına karşı yangın kullanma” yöntemi olarak tanımlıyor ve uygulanmasını yangın amiri veya onun görevlendireceği yangın uzmanının sorumluluğuna bırakıyor.
Bu çok kritik bir nokta… Çünkü karşı ateş, herkesin uygulayabileceği bir yöntem değildir. Bilgi, deneyim, doğru karar ve ciddi saha yönetimi gerektiren profesyonel bir müdahaledir.
YANGININ ÖNÜNDEKİ SOFRA KALDIRILIR
Bir orman yangınının büyümesi için yakıt gerekir. Kuru ot… Yaprak… İbre… Çalı… Dal… Ağaç… Bunların tamamı yangının yakıtıdır. Yakıt ne kadar fazlaysa, yangının büyüme ve yayılma potansiyeli de o kadar artar. İşte karşı ateş burada devreye girer. Ana yangının ilerleyeceği uygun bir alanda, kontrollü biçimde ateş oluşturulur. Amaç, ana yangın ulaşmadan önce o bölgedeki yanıcı maddelerin bir bölümünü tüketmektir. Ana yangın o noktaya geldiğinde önünde daha az yakıt kalır. Ben bunu tek cümleyle anlatıyorum:
YANGININ ÖNÜNDEKİ SOFRA KALDIRILIR.
Ancak bunun altını özellikle çizelim: Karşı ateş amatörce uygulanabilecek bir yöntem değildir. Rüzgârın yönü ve hızı, hava sıcaklığı, nem, arazi eğimi, bitki örtüsü, yanıcı madde miktarı ve yangının davranışı birlikte değerlendirilir. Yanlış zamanda ve yanlış yerde kullanılan ateş, yangını durdurmak yerine büyütebilir. İşte bu nedenle Yönetmeliğin karşı ateşi yangın amiri veya görevlendireceği yangın uzmanının sorumluluğuna bırakması son derece değerlidir.
ASIL SORU DEĞİŞMELİ!
Yıllardır yangın çıktığında aynı soruları soruyoruz: Kaç uçağımız var? Kaç helikopterimiz var? Kaç arazözümüz var? Bunlar elbette önemli ve vazgeçilmezdir. Ama artık asıl soru şu olmalıdır: YANGIN ÇIKMADAN ÖNCE NE YAPIYORUZ? Ormandaki yanıcı madde yükünü azaltıyor muyuz? Riskli bölgeleri önceden belirliyor muyuz? Yangına daha dirençli orman alanları oluşturuyor muyuz? Çünkü yangın büyüdükçe mücadele zorlaşır. Bazen yangında zaman, sudan daha değerlidir.
KONTROLLÜ YAKMA: YANGINI BEKLEMEDEN MÜCADELE
İşte burada kontrollü yakma konusu gündeme geliyor. Karşı ateş ile kontrollü yakma aynı şey değildir. Karşı ateş, devam eden yangını durdurmak veya yönünü değiştirmek amacıyla yangın sırasında uygulanır. Kontrollü yakma ise yangın çıkmadan önce, ormandaki yanıcı madde yükünü azaltmaya yönelik bir yakıt yönetimi yaklaşımıdır. Biri yangın sırasında… Diğeri yangından önce… Ama ortak noktaları aynıdır:
ATEŞİ YÖNETMEK…
(Devamı Yarın)
