Emekli Öğretmen Suphi ULUSOY
Günlük hayatta sıkça duyduğumuz bir cümle ya da kelime vardır. Ahlaksız. Dolmuşta, küçük sohbetlerde yolda veya telefon konuşmalarında “ahlaksız adam, onda hiç ahlak yok, hayasız adam, edep kalmamış, ahlaktan yoksun” gibi cümleleri duyarız.
Ahlak; yazılı olmayan, ancak manevi yaptırımları olan kurallardır. Ahlak; bir toplumda ya da gruplarda insanların uyması gereken, doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden ayırmayı sağlayan, ancak yazılı olmayan değerler ve davranışlar bütünüdür.
Günlük hayatta hepimiz bir başkasına ahlak dersi vermeye çalışırız ya da kendini ahlaklı gibi göstermeye çalışan geçmişini unutarak, hatırı sayılır ahlaklı insanların yanında olmayı, onun peşinde dolaşarak kendini topluma ahlaklı gibiymiş gibi göstermeye çalışan tiplerin de olduğunu görebiliyoruz. Bu tip insanlar o ahlaklı hatırı sayılır kişilerin ceketini de giyse, her gün birlikte de olsa gene aynıdır. Ancak kendi kendini geliştirmesi ve kötü alışkanlıklarından vez geçmesi ile olur.
İnsanlar Peygamberlerin güzel ahlakını ve doğruluğunu görerek inanmışlar ve ona bağlanmışlardır. Peygamberimiz “ben güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildim” demiş ve Kuran-ı Kerim’de ahlaktan bahsetmektedir. Ahzap Suresi 53. Ayet, Peygamberin görgü kurallarından bahseder. Nahl Suresi 90. Ayet, güzel ahlaktan bahseder. Atatürk de “ben sporcunun, zeki, çevik ve aynı zamanda ahlaklısını severim” demiştir.
Ahlaki kavram ve değerler, devletlere ve coğrafi bölgelere de değişiklikler göstermektedir. Afrika’nın kabilelerinde veya bazı bölgelerinde insanların yarı çıplak veya çıplak olduğunu, bazı ülkelerde çok eşliliğin normal olduğunu, bazı ülkelerde kabilelerde kadın ve erkek davranış ve yaşayışlarının bizlere göre çok garip ve farklılıklar gösterdiğini görüyoruz. Japonya’da sokakta ve caddede sakız çiğnemek yasak ve ahlaki değildir. Görgü kurallarına aykırıdır.
Ahlak kavramı inançlarda da büyük etki yapmaktadır. Örneğin bütün dinlerde iyi insan olmayı ve iyiliği öğrenebiliyoruz. Ahlak bütün dinlerde ön plana çıkmaktadır. Dünyada bazı insanlar Allah, bazıları da Tanrı diye söyler ve dualar yaparlar. Sonuçta tek Yaradan’dan dilek ve bağışlanmalar istenmektedir. Hangi ibadet yeri olursa olsun (bazı insanlar için söylüyorum); gidip ibadet edeceksin, sonrada dışarıda her türlü ahlaksızlığı yapacaksın! Kimi kandırıyorsun?
Bazı zamanlarda çok ahlaklı insanlar deriz, ahlaki kavramlar insanı yüceltir, saygınlaştırır. İşte 3 arkadaş başlıklı hikaye de; ders alınması gereken ama gerçek yanının pek olmadığı, kısa ve öz ders almak amaçlı anlatılmıştır.
Bir gün ateş, su ve ahlak bir araya gelmişler ve kendi aralarında dostluk, arkadaşlık kurmaya karar vermişler. Aralarında öyle muhabbetle konuşmuşlar ki, sonunda ‘bizler birbirimizi hep arayalım, soralım nerede olduğumuzu bilelim, birbirimizi hiç kaybetmeyelim’ demişler.
Birbirinden ayrılırken de sormuşlar, birbirimizi nasıl bulacağız diye, bir süre sessiz kalmışlar, ancak ateş söze girmiş ‘arkadaşlar, nerede bir alev bir duman görseniz ben oradayım, beni orada bulursunuz’ demiş. Su ‘beni de nerede bir şelale veya nehir görürseniz ben oradayım, beni orada bulursunuz’ demiş. Ahlak’a sormuşlar ya seni nasıl buluruz diye. Ahlak durmuş, bir süre sessiz kaldıktan sonra da ‘arkadaşlar ben bir gittim mi, bir daha gelmem, beni göremezsiniz’ demiş.
İşte böyle hayat, ahlak bir gitti mi o bir daha zor gelir, gittikten sonra da iftiralar, yalanlar, dolanlar, aklınıza gelebilecek her türlü kötülükler gelir. Rüşvet, yolsuzluk, yetimin, devletin, milletin malını korumak şöyle dursun, normalmiş gibi görürüz. İnançlarımızdan yoksun kalırız.
Ahlaki değerlerini kaybeden işçi, esnaf, memur, patron, yönetici, sporcu, sanatçı, her kim olursa olsun toplumun çöküşüne yardım etmiş olur. Ahlak kavramını çok iyi korumak ve onu hiç bırakmamak gerektiğini bilmemiz gerekir.
Ahlak olmadı mı tüm değer yargılarımızı yitirir, başkalarına sürekli zarar veririz, toplum kurallarını zedeleriz ve acı sonuçlarına hem bizler hem de ailemiz katlanmak zorunda oluruz.
Oto kontrol sistemi ile kendimizi kontrol altında tutmalıyız. Allah bizleri ahlak kavramından yoksun bırakmasın, toplum kurallarına uyarak, yaşayan birey olarak yaşatsın dileklerimle sağlıklı günler dilerim.
